ЁЯЪи рдХ्рдпा рдЖрдк рдЬाрдирддे рд╣ैं? рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдЖрдкрдХे рд╕ाрде рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдардЧी рдкрд░ рд▓рдЧाрдо рд▓рдЧा рд╕рдХрддा рд╣ै!
ЁЯЫб️ рдЦрд░ाрдм рд╕ाрдоाрди, рдЧрд▓рдд рдмिрд▓, рдСрдирд▓ाрдЗрди рдл्рд░ॉрдб рдЬैрд╕ी рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╢िрдХाрдпрддों рдкрд░ рдЬाрдиिрдП рдЖрдкрдХे рдХाрдиूрдиी рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ e-Jagriti рд╕े рд╢िрдХाрдпрдд рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиे рдХा рдЖрд╕ाрди рддрд░ीрдХा
18 рдЕрдЧрд╕्рдд, рдСрдирд▓ाрдЗрди рдбैрд╕्рдХ।
рдбीреж рдкीреж рд░ाрд╡рдд: рд╡िрд╢ेрд╖ рд░िрдкोрд░्рдЯ।
рдЕрдЦрдг्рдб рднाрд░рдд рджрд░्рдкрдг (ABD) рди्рдпूрдЬ़
рдЖрдЬ рдХे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджौрд░ рдоें рдЦрд░ीрджाрд░ी рдХेрд╡рд▓ рдмाрдЬाрд░ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। ЁЯЫТЁЯУ▒ рдЕрдм рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк, рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ, рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा, рдСрдирд▓ाрдЗрди рдоाрд░्рдХेрдЯрдк्рд▓ेрд╕, рдЯेрд▓ीрд╢ॉрдкिंрдЧ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рдЬрд░िрдП рд╣рд░ рджिрди рд▓ाрдЦों рд▓ोрдЧ рд╕ाрдоाрди рдФрд░ рд╕ेрд╡ाрдПं рдЦрд░ीрджрддे рд╣ैं। рдРрд╕े рдоें рд╕рд╡ाрд▓ рд╣ै—рдЕрдЧрд░ рд╕ाрдоाрди рдЦрд░ाрдм рдиिрдХрд▓े, рд╕ेрд╡ा рдаीрдХ рди рдоिрд▓े, рдЬ्рдпाрджा рдкैрд╕े рд╡рд╕ूрд▓े рдЬाрдПं, рдЧрд▓рдд рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рджिрдЦाрдпा рдЬाрдП рдпा рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЦрд░ीрдж рдоें рдзोрдЦा рд╣ो рдЬाрдП рддो рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХ्рдпा рдХрд░े?
рдпрд╣ीं рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 2019 рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдХाрдиूрди рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХे рд╣िрддों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╡िрд╡ाрджों рдХे рд╕рдордпрдмрдж्рдз рдиिрдкрдЯाрд░े рдХे рд▓िрдП рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै। рдЕрдзिрдиिрдпрдо 2019 рдоें рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░ाрд╡рдзाрди 24 рдЬुрд▓ाрдИ 2020 рд╕े рд▓ाрдЧू рд╣ुрдП।
ЁЯУМ рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕рдордЭिрдП—рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХौрди рд╣ै?
рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдоें, рдЬो рд╡्рдпрдХ्рддि рдХिрд╕ी рд╡рд╕्рддु рдпा рд╕ेрд╡ा рдХो рдк्рд░рддिрдлрд▓ рдпाрдиी рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рд▓ेрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХी рд╢्рд░ेрдгी рдоें рдЖ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрдиूрди рдоें рдСрдирд▓ाрдЗрди рд▓ेрдирджेрди, рдЯेрд▓ीрд╢ॉрдкिंрдЧ, рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдмिрдХ्рд░ी рдФрд░ рдИ-рдХॉрдорд░्рд╕ рдЬैрд╕े рдоाрдз्рдпрдоों рдХो рднी рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рджाрдпрд░े рдоें рдорд╣рдд्рд╡ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЗрд╕рд▓िрдП рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╢ॉрдкिंрдЧ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рднी рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। ЁЯТ╗ЁЯЫН️
ЁЯз╛ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХे 6 рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрдзिрдХाрд░
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЫрд╣ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрдзिрдХाрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं।
1️⃣ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░
рдРрд╕े рд╕ाрдоाрди рдФрд░ рд╕ेрд╡ाрдУं рд╕े рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЬो рдЬीрд╡рди рдпा рд╕ंрдкрдд्рддि рдХे рд▓िрдП рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। ⚠️
2️⃣ рдЬाрдирдХाрд░ी рдкाрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░
рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХो рдХीрдордд, рдЧुрдгрд╡рдд्рддा, рдоाрдд्рд░ा, рд╕ाрдордЧ्рд░ी, рдоाрдирдХ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬाрдирдХाрд░ी рдЬाрдирдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै। ЁЯФН
3️⃣ рдЪुрдиाрд╡ рдХा рдЕрдзिрдХाрд░
рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХो рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзी рдХीрдорддों рдкрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рд╕े рдЪрдпрди рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै। ЁЯЫТ
4️⃣ рд╕ुрдиे рдЬाрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░
рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХी рд╢िрдХाрдпрдд рдФрд░ рд╣िрддों рдХो рдЙрдЪिрдд рдоंрдЪ рдкрд░ рд╕ुрдиे рдЬाрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै। ЁЯЧг️
5️⃣ рдк्рд░рддिрддोрд╖ рдкाрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░
рдЕрдиुрдЪिрдд рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдпा рдХрдоी рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдЙрдЪिрдд рд░ाрд╣рдд, рдоुрдЖрд╡рдЬा рдпा рдЕрди्рдп рдХाрдиूрдиी рдЙрдкाрдп рдоांрдЧрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै। ⚖️
6️⃣ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░
рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХो рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд╣ोрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै। ЁЯУЪ
ЁЯЪи рдХिрди рдоाрдорд▓ों рдоें рд╢िрдХाрдпрдд рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै?
рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП—
ЁЯФ╣ рдЦрд░ाрдм рдпा рджोрд╖рдкूрд░्рдг рдЙрдд्рдкाрдж
ЁЯФ╣ рд╕ेрд╡ा рдоें рдХрдоी
ЁЯФ╣ рдЧрд▓рдд рдпा рдн्рд░ाрдордХ рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди
ЁЯФ╣ рдЕрдиुрдЪिрдд рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░
ЁЯФ╣ рднुрдЧрддाрди рд▓ेрдиे рдХे рдмाрдж рд╕ेрд╡ा/рд╕ाрдоाрди рди рджेрдиा
ЁЯФ╣ рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЦрд░ीрджाрд░ी рдоें рд╕рдорд╕्рдпा
ЁЯФ╣ рдЧрд▓рдд рдХीрдордд рдпा рдЕрдиुрдЪिрдд рд╢ुрд▓्рдХ
ЁЯФ╣ рдЙрдд्рдкाрдж рд╕े рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ोрдиे рдХी рд╕्рдеिрддि
ЁЯФ╣ рд╡ाрд░ंрдЯी/рдЧाрд░ंрдЯी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрд╡ाрдж
ЁЯФ╣ рдИ-рдХॉрдорд░्рд╕ рд▓ेрдирджेрди рд╕े рдЬुрдб़े рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╡िрд╡ाрдж
рд╣ाрд▓ांрдХि рд╣рд░ рд╡िрд╡ाрдж рд╕्рд╡рддः рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЖрдпोрдЧ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдирд╣ीं рдЖрддा। рдоाрдорд▓े рдХी рдк्рд░рдХृрддि, рднुрдЧрддाрди, рдкрдХ्рд╖рдХाрд░ों рдФрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЙрдЪिрдд рдоंрдЪ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
ЁЯТ╗ рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╢िрдХाрдпрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдмрдб़ा рдмрджрд▓ाрд╡—e-Jagriti
рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХे рд▓िрдП рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЕрдм рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै। e-Jagriti рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдоाрдорд▓ों рдХे рд╡िрднाрдЧ рдХी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкрд╣рд▓ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп, рд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ рдЬिрд▓ा рд╕्рддрд░ рдХे рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЖрдпोрдЧों рдХो рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ीрдХृрдд рдФрд░ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рд╕े рдЬोрдб़рдиा рд╣ै।
рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдкोрд░्рдЯрд▓ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ e-Daakhil, OCMS, CMS рдФрд░ Confonet рдЬैрд╕ी рдкुрд░ाрдиी рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХो e-Jagriti рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдоें рд╕рдоाрд╣िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा 1 рдЬрдирд╡рд░ी 2025 рд╕े рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдИ рдЧрдИ।
ЁЯУ▓ e-Jagriti рдкрд░ рдХ्рдпा рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?
✅ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╢िрдХाрдпрдд рджाрдЦिрд▓ рдХрд░рдиा
✅ рдХेрд╕ рдХी рд╕्рдеिрддि рджेрдЦрдиा
✅ рдХेрд╕ рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी рджेрдЦрдиा
✅ рдЖрджेрд╢/рдЬрдЬрдоेंрдЯ рджेрдЦрдиा
✅ рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЕрдкीрд▓/рдЖрд╡ेрджрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा
✅ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХेрд╕ рдЯ्рд░ैрдХिंрдЧ
✅ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдЕрдкрд▓ोрдб рдХрд░рдиा
e-Jagriti рдХी рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ Help Docs рдоें Consumer Complaint, First Appeal, Revision Petition, Execution Application, Review Application рд╕рд╣िрдд рдХрдИ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХे рд▓िрдП рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै।
ЁЯТ░ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЖрдпोрдЧ рдоें рдоाрдорд▓ा рдХिрд╕ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЬाрдПрдЧा?
рдпрд╣ां рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд рд╕рдордЭрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рдЕрдзिрдХाрд░िрддा рдиिрдпрдоों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рднुрдЧрддाрди рдХी рдЧрдИ рд╡рд╕्рддु рдпा рд╕ेрд╡ा рдХे рдк्рд░рддिрдлрд▓ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЖрдпोрдЧ рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░िрддा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै। 2021 рдХे рдХेंрдж्рд░ीрдп рдиिрдпрдоों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░:
| рдЖрдпोрдЧ | рднुрдЧрддाрди рдХिрдП рдЧрдП рдк्рд░рддिрдлрд▓ рдХी рд╕ीрдоा |
|---|---|
| ЁЯПв рдЬिрд▓ा рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЖрдпोрдЧ | ₹50 рд▓ाрдЦ рддрдХ |
| ЁЯПЫ️ рд░ाрдЬ्рдп рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЖрдпोрдЧ | ₹50 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдФрд░ ₹2 рдХрд░ोрдб़ рддрдХ |
| ЁЯЗоЁЯЗ│ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЖрдпोрдЧ | ₹2 рдХрд░ोрдб़ рд╕े рдЕрдзिрдХ |
рдпे рд╕ीрдоाрдПं goods/services paid as consideration рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ैं।
рдЗрд╕рд▓िрдП рд╢िрдХाрдпрдд рджाрдЦिрд▓ рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рджेрдЦрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рдоाрдорд▓ा рдХिрд╕ рдЖрдпोрдЧ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЖрддा рд╣ै।
ЁЯТ╡ рд╢िрдХाрдпрдд рдХी рдлीрд╕ рдХिрддрдиी рд╣ै?
e-Jagriti рдХे рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ FAQ рдоें рдЬिрд▓ा рдЖрдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рд╡рд░्рддрдоाрди рд╢ुрд▓्рдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рджी рдЧрдИ рд╣ै:
ЁЯФ╣ ₹5 рд▓ाрдЦ рддрдХ — рдХोрдИ рдлीрд╕ рдирд╣ीं
ЁЯФ╣ ₹5 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕े ₹10 рд▓ाрдЦ рддрдХ — ₹200
ЁЯФ╣ ₹10 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕े ₹20 рд▓ाрдЦ рддрдХ — ₹400
ЁЯФ╣ ₹20 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕े ₹50 рд▓ाрдЦ рддрдХ — ₹1,000
рдлीрд╕ рдФрд░ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ंрд╢ोрдзрди рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╢िрдХाрдпрдд рджाрдЦिрд▓ рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े e-Jagriti рдкрд░ рдирд╡ीрдирддрдо рд╡िрд╡рд░рдг рджेрдЦрдиा рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै।
ЁЯУЭ рд╢िрдХाрдпрдд рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдпे рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рд╕ंрднाрд▓рдХрд░ рд░рдЦें
ЁЯУМ рдЦрд░ीрдж рдХी рд░рд╕ीрдж/Invoice
ЁЯУМ Payment proof
ЁЯУМ рдмैंрдХ/UPI transaction details
ЁЯУМ Warranty/Guarantee card
ЁЯУМ рдИ-рдоेрд▓ рдпा WhatsApp рдмाрддрдЪीрдд
ЁЯУМ Seller/service provider рдХो рднेрдЬी рдЧрдИ рд╢िрдХाрдпрдд
ЁЯУМ рдлोрдЯो рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो
ЁЯУМ рдСрдирд▓ाрдЗрди рдСрд░्рдбрд░ рдХा рд╕्рдХ्рд░ीрдирд╢ॉрдЯ
ЁЯУМ рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рдФрд░ рд░िрдЯрд░्рди рд╕े рдЬुрдб़े рд░िрдХॉрд░्рдб
ЁЯУМ рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдХा Screenshot
ЁЯУМ рдХंрдкрдиी рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдЬрд╡ाрдм
ЁЯТб рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рд▓ाрд╣: рд╢िрдХाрдпрдд рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХंрдкрдиी/рд╡िрдХ्рд░ेрддा рдХो рд▓िрдЦिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╕рдорд╕्рдпा рдмрддाрдПं। рдЗрд╕рд╕े рдЖрдкрдХे рдкाрд╕ рд╡िрд╡ाрдж рдХा рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬी рд░िрдХॉрд░्рдб рддैрдпाрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।
⚖️ рдкрд╣рд▓े NCH, рдлिрд░ Consumer Commission?
рд╣рд░ рдоाрдорд▓े рдоें рд╕ीрдзे рдЖрдпोрдЧ рдЬाрдиा рд╣ी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд░ाрд╕्рддा рдирд╣ीं рд╣ै।
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди рдпाрдиी NCH 2.0 рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХो рд╢िрдХाрдпрдд рджрд░्рдЬ рдХрд░ाрдиे рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕ंрд╕्рдеा рддрдХ рд╢िрдХाрдпрдд рдкрд╣ुंрдЪाрдиे рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рджेрддा рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ NCH рдХा рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди рдиंрдмрд░ 1915 рд╣ै рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рд╕рдордп рд╕ुрдмрд╣ 8 рдмрдЬे рд╕े рд░ाрдд 8 рдмрдЬे рддрдХ рд╣ै।
ЁЯУЮ NCH: 1915
ЁЯУ▒ WhatsApp: 8800001915
NCH рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ, рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк, UMANG рдФрд░ WhatsApp рдЬैрд╕े рдоाрдз्рдпрдоों рд╕े рднी рд╢िрдХाрдпрдд рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиे рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдмрддाрддी рд╣ै।
рд▓ेрдХिрди рдз्рдпाрди рд░рдЦें—NCH рд╢िрдХाрдпрдд рд╕рдоाрдзाрди рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рд╣ै; рдпрд╣ рд╕्рд╡рдпं Consumer Commission рдХा рди्рдпाрдпिрдХ рдЖрджेрд╢ рдирд╣ीं рд╣ै। рдЧंрднीрд░ рд╡िрд╡ाрдж рдоें рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЖрдпोрдЧ рдХी рдХाрдиूрдиी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
ЁЯза рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмाрдЬाрд░ рдоें 'Dark Patterns' рд╕े рднी рд╕ाрд╡рдзाрди
рдХ्рдпा рдЖрдкрдиे рдХрднी рдХिрд╕ी рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдкрд░ рджेрдЦा рд╣ै—
❌ Cancel рдХा рд╡िрдХрд▓्рдк рдЫिрдкा рд╣ुрдЖ рд╣ै
❌ Checkout рдкрд░ рдХीрдордд рдмрдв़ рдЧрдИ
❌ "Free" рд▓िрдЦрдХрд░ рдмाрдж рдоें рднुрдЧрддाрди рдоांрдЧा рдЧрдпा
❌ рдмाрд░-рдмाрд░ рдЦрд░ीрджрдиे рдХे рд▓िрдП рджрдмाрд╡ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा
❌ рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рдЦрдмрд░ рдЬैрд╕ा рджिрдЦाрдпा рдЧрдпा
рдРрд╕ी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдбिрдЬाрдЗрди рд░рдгрдиीрддिрдпों рдХो рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े Dark Patterns рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे Consumer Protection Act, 2019 рдХे рддрд╣рдд Guidelines for Prevention and Regulation of Dark Patterns, 2023 рдЬाрд░ी рдХिрдП рд╣ैं।
рдпрд╣ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рджिрд╢ा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ै। ЁЯУ▒⚖️
ЁЯУв рдн्рд░ाрдордХ рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдиों рдкрд░ рднी рдирдЬрд░
Consumer Protection Act рдХे рддрд╣рдд Central Consumer Protection Authority рдпाрдиी CCPA рдХो рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╣िрддों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЕрдиुрдЪिрдд рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╢рдХ्рддिрдпां рджी рдЧрдИ рд╣ैं।
рд╕рд░рдХाрд░ рдиे 2022 рдоें Misleading Advertisements and Endorsements рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рджिрд╢ाрдиिрд░्рджेрд╢ рднी рдЬाрд░ी рдХिрдП рд╣ैं। рдЗрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдХो рдЧैрд░-рдн्рд░ाрдордХ рдФрд░ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╣िрддों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд░рдЦрдиा рд╣ै।
рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдХेрд╡рд▓ рдЙрдд्рдкाрдж рдмेрдЪрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдФрд░ endorsement рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпां рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं।
ЁЯПФ️ рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХे рд▓िрдП рдХ्рдпा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╣ै?
рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें Himachal Pradesh State Consumer Disputes Redressal Commission рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп SDA Complex, Block No. 33, Kasumpti, Shimla рдоें рд╣ै।
рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдоें рдЬिрд▓ा рд╕्рддрд░ рдкрд░ рднी Consumer Disputes Redressal Commissions рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╣ै। рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╕ूрдЪी рдоें рд╢िрдорд▓ा, рдоंрдбी, рдКрдиा, рдХांрдЧрдб़ा рд╕рд╣िрдд рд╡िрднिрди्рди рдЬिрд▓ा рдЖрдпोрдЧों рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЗрд╕рд▓िрдП рдХुрд▓्рд▓ू, рдоंрдбी, рд╢िрдорд▓ा, рдХांрдЧрдб़ा рдпा рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдХे рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдЬिрд▓े рдХा рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЕрдкрдиे рдоाрдорд▓े рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЬिрд▓ा рдЖрдпोрдЧ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ e-Jagriti рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।
ЁЯЗоЁЯЗ│ рднाрд░рдд рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рддрдХ—рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै Consumer Protection?
рдЖрдЬ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХेрд╡рд▓ рджुрдХाрди рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। ЁЯМО
рднाрд░рдд рдоें UPI, рдИ-рдХॉрдорд░्рд╕, рдРрдк рдЖрдзाрд░िрдд рд╕ेрд╡ाрдУं, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдиों рдФрд░ рдСрдирд▓ाрдЗрди рдоाрд░्рдХेрдЯрдк्рд▓ेрд╕ рдиे рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдмाрдЬाрд░ рдХो рддेрдЬी рд╕े рдмрджрд▓ा рд╣ै।
рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рднी рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рдлोрдХрд╕ рдЕрдм рдЗрди рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдмрдв़ рд░рд╣ा рд╣ै:
ЁЯМР рдСрдирд▓ाрдЗрди рдл्рд░ॉрдб
ЁЯУ▒ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрд╕ी
ЁЯдЦ AI рдЖрдзाрд░िрдд рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди
ЁЯЫТ рдИ-рдХॉрдорд░्рд╕
ЁЯТ│ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднुрдЧрддाрди
ЁЯУв Influencer Marketing
♻️ Greenwashing
ЁЯза Dark Patterns
рднाрд░рдд рдиे рднी Greenwashing рдпा рдн्рд░ाрдордХ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рджाрд╡ों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд 2024 рдХे рджिрд╢ाрдиिрд░्рджेрд╢ рдЬाрд░ी рдХिрдП рд╣ैं।
ЁЯЫа️ Tutorial: рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╢िрдХाрдпрдд рдХрд░рдиे рдХा рдЖрд╕ाрди рддрд░ीрдХा
Step 1️⃣
рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े Invoice, Payment Proof рдФрд░ рдЕрди्рдп рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдПрдХрдд्рд░ рдХрд░ें। ЁЯУВ
Step 2️⃣
рд╡िрдХ्рд░ेрддा/рдХंрдкрдиी рдХो рд▓िрдЦिрдд рд╢िрдХाрдпрдд рднेрдЬें।
Step 3️⃣
рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ोрдиे рдкрд░ National Consumer Helpline 1915 рдкрд░ рд╢िрдХाрдпрдд рджрд░्рдЬ рдХрд░ें। ЁЯУЮ
Step 4️⃣
рдпрджि рд╡िрд╡ाрдж рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा рдФрд░ рдоाрдорд▓ा рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЖрдпोрдЧ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЖрддा рд╣ै, рддो e-Jagriti рдкрд░ рдСрдирд▓ाрдЗрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рджेрдЦें। ЁЯТ╗
Step 5️⃣
рд╕рд╣ी рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЪрдпрди рдХрд░ें।
Step 6️⃣
рд╢िрдХाрдпрдд, рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдФрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╡िрд╡рд░рдг рдЕрдкрд▓ोрдб рдХрд░ें।
Step 7️⃣
Case Number рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦें рдФрд░ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ Status Check рдХрд░ें। ЁЯФО
e-Jagriti рдкрд░ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ Help Documents рд╢िрдХाрдпрдд рджाрдЦिрд▓ рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдЪрд░рдгрдмрдж्рдз рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕рдордЭाрддे рд╣ैं।
ЁЯФО рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХे рд▓िрдП 10 рдЧोрд▓्рдбрди рд░ूрд▓
- ЁЯз╛ рд╣рд░ рдЦрд░ीрдж рдХी рд░рд╕ीрдж рд▓ें।
- ЁЯУ▒ рдСрдирд▓ाрдЗрди рдСрд░्рдбрд░ рдХा Screenshot рд░рдЦें।
- ЁЯТ│ Payment proof рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦें।
- ЁЯФН Terms & Conditions рдкрдв़ें।
- ЁЯУв рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рджेрдЦрдХрд░ рддुрд░ंрдд рднुрдЧрддाрди рди рдХрд░ें।
- ⭐ рдХेрд╡рд▓ Reviews рджेрдЦрдХрд░ рдЦрд░ीрджाрд░ी рди рдХрд░ें।
- ⚠️ рдмрд╣ुрдд рд╕рд╕्рддे рдСрдлрд░ рдоें рд╕ाрд╡рдзाрдиी рдмрд░рддें।
- ЁЯУй рд╢िрдХाрдпрдд рд╣рдоेрд╢ा рд▓िрдЦिрдд рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХрд░ें।
- ЁЯУВ рд╕рднी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдПрдХ рдЬрдЧрд╣ рд░рдЦें।
- ⚖️ рдЧंрднीрд░ рд╡िрд╡ाрдж рдоें рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╢िрдХाрдпрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░ें।
ЁЯУК рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рд╣ी рдордЬрдмूрдд рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╣ै
рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 2019 рдиे рднाрд░рдд рдоें рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХो рдЕрдзिрдХ рдЖрдзुрдиिрдХ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмाрдЬाрд░ рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдвांрдЪा рджिрдпा рд╣ै। CCPA, Consumer Commissions, NCH рдФрд░ e-Jagriti рдЬैрд╕ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПं рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕рд╣ाрдпрддा рджेрддी рд╣ैं।
рдЖрдЬ рдЬрд░ूрд░рдд рд╕िрд░्рдл рд╢िрдХाрдпрдд рдХрд░рдиे рдХी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЦрд░ीрдж рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд░рд╣рдиे, рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрдиे рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХी рд╣ै।
ЁЯСЙ рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХो рдпрд╣ рдЬाрдирдХाрд░ी рдЙрдкрдпोрдЧी рд▓рдЧी рддो рдЗрд╕े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдФрд░ рджोрд╕्рддों рддрдХ рдЬрд░ूрд░ рдкрд╣ुंрдЪाрдПं। ЁЯУ▓
рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдмрдиिрдП—рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдЬाрдиिрдП рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХो рднी рдмрддाрдЗрдП। ЁЯЗоЁЯЗ│
⚠️ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг Disclaimer
рдпрд╣ рд╕рдоाрдЪाрд░/рдЧाрдЗрдб рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬрди-рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рд╕ूрдЪрдиा рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рддैрдпाрд░ рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕े рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХाрдиूрдиी рдоाрдорд▓े рдоें рдХाрдиूрдиी рд╕рд▓ाрд╣, рд╡рдХीрд▓ рдХी рд░ाрдп рдпा рди्рдпाрдпिрдХ рдиिрд░्рдгрдп рдХा рд╡िрдХрд▓्рдк рди рдоाрдиा рдЬाрдП। рдХाрдиूрди, рдиिрдпрдо, рдлीрд╕, рдкोрд░्рдЯрд▓ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдФрд░ рдЕрдзिрдХाрд░िрддा рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдмрджрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдХिрд╕ी рд╢िрдХाрдпрдд рдпा рдоुрдХрджрдоे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдкोрд░्рдЯрд▓/рдЖрдпोрдЧ рд╕े рдирд╡ीрдирддрдо рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕рдд्рдпाрдкिрдд рдХрд░ें।
рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╕्рд░ोрдд:
рднाрд░рдд рдХा рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 2019 — India Code
рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдоाрдорд▓े рд╡िрднाрдЧ — Department of Consumer Affairs
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди — National Consumer Helpline
e-Jagriti — e-Jagriti Consumer Portal
рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рд░ाрдЬ्рдп рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╡िрд╡ाрдж рдк्рд░рддिрддोрд╖ рдЖрдпोрдЧ — HP State Consumer Commission

No comments:
Post a Comment